Luật giáo dục của nước ta khi đề cập đến mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục đại học, đã chỉ rõ: “ Đào tạo trình độ đại học giúp sinh viên nắm vững kiến thức chuyên môn và có kỹ năng thực hành thành thạo, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo và giải quyết những vấn đề thuộc chuyên ngành đào tạo” [1].
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng cộng sản
Việt Nam đã chỉ ra mục tiêu, phương hướng cơ bản cho sự nghiệp phát triển giáo
dục - đào tạo của đất nước ta hiện nay là: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo
dục Việt nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đổi mới chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học. Tập trung nâng cao chất lượng giáo
dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng
thực hành”[2].
Đối với các nhà trường quân đội, Nghị quyết 86 của
Đảng ủy Quân sự trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) khi đề cập tới quan điểm
chỉ đạo về “Công tác giáo dục - đào tạo trong tình hình mới” đã khẳng định: “
Gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp bồi dưỡng kiến thức, năng lực tư duy với rèn
luyện năng lực thực hành…” ”[3].
Mục tiêu đào tạo của Trường Đại học chính trị cũng đã
khẳng định: “Đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, giáo viên khoa học xã hội
và nhân văn, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, có trình độ đại học, cao đẳng;
có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và
nhân dân; có phẩm chất đạo đức tốt; có kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác -
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khoa học xã hội và nhân văn và những kiến thức về
chính trị, quân sự, văn hóa, xã hội cần thiết; có năng lực lãnh đạo, chỉ huy,
huấn luyện và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị theo chức trách,
nhiệm vụ được phân công, có sức khỏe tốt và tiềm năng phát triển lâu dài đáp
ứng yêu cầu nhiệm vụ của quân đội” ”[4].
Như vậy, có thể thấy mục tiêu cơ bản của đào tạo ở
đại học nói chung, đại học quân sự nói riêng là gắn chặt giữa trang bị kiến
thức chuyên môn với hình thành kỹ năng nghề nghiệp, phát triển tư duy sáng tạo
cho người học, xây dựng phẩm chất nhân cách người cán bộ quân đội trong thời kỳ
mới. Giữa kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, tư duy sáng tạo luôn có mối quan hệ thống
nhất chặt chẽ, không tách rời, tác động biện chứng với nhau. Kiến thức là tiền
đề cho sự hình thành, phát triển kỹ năng nghề nghiệp và tư duy sáng tạo cho học
viên. Sự phát triển của kỹ năng nghề nghiệp và tư duy sáng tạo sẽ củng cố sự
bền vững, sâu sắc của kiến thức. Do đó, trong tổ chức quá trình dạy học ở đại
học bao giờ cũng phải thực hiện đồng thời cả ba mục tiêu: Nâng cao kiến
thức - bồi dưỡng, phát triển kỹ năng nghề nghiệp và tư duy sáng tạo - hình
thành phẩm chất nhân cách tốt đẹp cho học viên. Tuy
nhiên, khi xác định nội dung của các vấn đề trên cần căn cứ vào mục tiêu đào
tạo cụ thể của từng trường để xác định chính xác nội hàm của các vấn đề đó. Đối
với Trường Đại học Chính trị cần chú trọng tới việc trang bị cho học viên hệ
thống kiến thức sâu, rộng về KHXH&NV, kiến thức chuyên ngành CTĐ, CTCT, những
kiến thức về khoa học, nghệ thuật quân sự, những kiến thức của nhà lãnh đạo,
nhà chỉ huy, nhà quản lý, giáo dục, huấn luyện bộ đội; những kinh nghiệm, kỹ
năng tổ chức, tiến hành các hoạt động CTĐ, CTCT ở đại đội; những thao tác tư
duy sáng tạo của người chủ trì về chính trị ở đại đội. Đó là sự nhạy bén, sáng suốt, linh hoạt với tư duy
chính trị sâu sắc, kịp thời nắm bắt, phân tích xác đáng các vấn đề của thực
tiễn để đề xuất chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo sát đúng với yêu cầu
nhiệm vụ của đơn vị, đồng thời có năng lực tổ chức thực hiện thắng lợi các
nhiệm vụ trên cương vị, chức trách được giao. Tựu chung lại phải hình thành cho
học viên hệ thống kiến thức khoa học, các kỹ năng, các phương pháp hoạt động
sáng tạo đảm bảo cho đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội trở thành là những
nhà trí thức hoạt động trong lĩnh vực quân sự.
Để thực hiện tốt việc gắn kết chặt chẽ giữa việc
trang bị kiến thức với rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và phát triển tư duy sáng
tạo cho học viên ở Trường Đại học Chính trị hiện nay, cần thực hiện đồng bộ hệ
thống các giải pháp, trong đó tập trung vào một số giải pháp cơ bản, chủ yếu
sau:
Một
là, nâng cao nhận thức cho các lực lượng sư phạm trong toàn trường về sự cần
thiết phải hình thành cho học viên cả kiến thức - kỹ năng - tư duy sáng tạo của
người cán bộ chính trị cấp phân đội ngay trong quá trình đào tạo tại trường.
Đây là giải pháp rất quan trọng nhằm
tạo ra sự đồng thuận của tất cả các lực lượng sư phạm trong toàn trường hướng
vào thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Thực chất của giải pháp này
là tạo bước chuyển biến mới trong nhận thức sâu sắc hơn về mục tiêu, mô hình
đào tạo người cán bộ chính trị cấp phân đội cho tất cả các lực lượng sư phạm
của Nhà trường và cho đội ngũ học viên. Do đó, cần thực hiện tốt công tác giáo
dục quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội
cho các lực lượng sư phạm của toàn Trường, đặc biệt là đội ngũ giảng viên, cán
bộ quản lý giáo dục và đội ngũ học viên. Đồng thời nghiên cứu xác định rõ hệ
thống các kỹ năng cần hình thành cho học viên; xác định rõ những nội dung chính
phản ánh mức độ tư duy sáng tạo của học viên. Trên cơ sở đó, các lực lượng sư
phạm toàn trường có sự thống nhất cao về nhận thức và có ý thức, trách nhiệm,
nỗ lực hướng hoạt động của mình vào việc hình thành các kỹ năng, các phẩm chất
của tư duy sáng tạo cho học viên trên từng lĩnh vực cụ thể phù hợp với góc độ
của từng khoa, từng lực lượng cán bộ quản lý giáo dục của Nhà trường.
Hai là, đẩy mạnh hoạt động đổi mới quá trình dạy học theo hướng tăng
cường rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và phát triển tư duy sáng tạo gắn với trang
bị kiến thức cho học viên.
Đây là giải pháp cơ bản, chủ yếu có ý nghĩa trực tiếp
quyết định đến việc thực hiện việc gắn kết chặt chẽ giữa trang bị kiến thức,
rèn luyện kỹ năng với phát triển tư duy sáng tạo cho học viên. Nội dung của
giải pháp này đề cập đến nhiều vấn đề, trong phạm vi bài viết, chúng tôi xin đề
cập đến một số nội dung chính sau:
Trong xây dựng chương trình,
nội dung đào tạo. Căn cứ vào chương trình khung
của Bộ, Nhà trường cần tập trung xây dựng chương trình đào tạo một cách khoa
học, hiện đại, thiết thực, sát với mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Trên cơ sở chương
trình đào tạo của Nhà trường, đối với các khoa, khi xây dựng kế hoạch đề bài,
tùy theo đặc điểm, tính chất, chức năng của nội dung mà khoa đảm nhiệm, cần
tăng cường thích đáng lượng thời gian cho việc tổ chức các hoạt động rèn luyện
kỹ năng và các bài tập sáng tạo trong thực tiễn hoạt động CTĐ, CTCT ở cấp phân
đội.
Trong việc biên
soạn giáo trình, tài liệu dạy học. Phải thực
hiện tốt vấn đề chuẩn hóa nội dung, hình thức của giáo trình, tài liệu dạy học.
Tăng cường việc biên soạn các bài tập thực hành và các bài tập tình huống để
hướng dẫn học viên thông qua giải các bài tập thực hành, bài tập tình huống từng
bước rèn luyện kỹ năng thực hành và bồi dưỡng tư duy sáng tạo cho học viên.
Trong tổ chức giảng dạy các môn khoa học của
nhà trường hiện nay. Cần đẩy mạnh việc đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng tăng cường sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn
đề, dạy học bằng tình huống, dạy học thực hành trong tất cả các khâu, các bước
của quá trình dạy học. Đối với việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học
viên cần đổi mới các khâu xây dựng đề thi, đáp án chấm thi theo hướng bên cạnh
việc kiểm tra kiến thức cơ bản cần gia tăng các loại câu hỏi về việc vận dụng
kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn trên cương vị, chức trách của
người chính trị viên. Đề thi và đáp án cần có độ mở nhất định để bảo đảm cho
học viên biết sử dụng các kiến thức tổng hợp của các khoa học vào giải quyết
vấn đề và biết tự mình tìm ra những cách thức giải quyết vấn đề mới theo cách
của riêng mình. Quá trình chấm thi, cần chú ý khuyến khích những học viên biết
sáng tạo trong giải quyết nội dung, sáng tạo tìm ra những biện pháp mới, cách
làm mới.
Tổ chức khoa học các hoạt động
ngoại khóa của học viên hướng vào thực hiện mục tiêu hình thành kỹ năng nghề
nghiệp của người cán bộ chính trị cấp phân đội và phát triển tư duy sáng tạo
cho học viên. Do vậy cần: Thực hiện tốt vấn đề
kế hoạch hóa hoạt động ngoại khóa cho học viên. Tổ chức tốt quá trình ngoại
khóa theo kế hoạch. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động ngoại khóa và bổ sung,
rút kinh nghiệm kịp thời.
Thực hiện tốt việc kết hợp chặt
chẽ giữa đào tạo với nghiên cứu khoa học của học viên. Đây là biện pháp rất quan trọng cho việc bồi dưỡng tư duy sáng tạo của
người học. Các khoa cần sớm xây dựng hệ thống ngân hàng định hướng các vấn đề
nghiên cứu để giúp cho học viên lựa chọn. Các vấn đề đó nên bám sát vào mục
tiêu đào tạo, vào thực tiễn của nhà trường, của đơn vị, nhất là thực tiễn hoạt
động CTĐ, CTCT ở cấp phân đội hiện nay. Đồng thời tổ chức tốt hoạt động nghiên cứu khoa học của
học viên gắn với hoạt động nghiên cứu khoa học của tuổi trẻ sáng tạo và thực
hiện xây dựng khóa luận tốt nghiệp. Đối với các lớp đào tạo giáo viên, cần tăng
cường việc tổ chức cho các lớp đào tạo giáo viên chuyên ngành thực hiện nghiên
cứu khoa học, báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học trước khoa chuyên ngành, vấn
đề này có thể được thực hiện từ năm thứ ba của khóa học.
Ba là, tích cực chăm lo xây dựng môi trường sư phạm, các điều kiện
thuận lợi đảm bảo cho thực hiện tốt sự kết hợp trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ
năng nghề nghiệp và phát triển tư duy sáng tạo cho học viên ngay trong quá
trình đào tạo tại trường.
Đây là biện pháp hỗ trợ hết sức quan
trọng cho việc thực hiện sự kết hợp trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng nghề
nghiệp và phát triển tư duy sáng tạo cho học viên ngay trong quá trình đào tạo
tại trường. Cần tập trung xây dựng môi trường văn hóa sư phạm và bầu không khí
tâm lý thuận lợi của toàn trường hướng vào thực hiện tốt sự kết hợp đó. Tổ chức
các hoạt động của Nhà trường, đơn vị luôn có tính hướng đích vào rèn kỹ năng
nghề nghiệp cán bộ chính trị, phát triển tư duy sáng tạo cho học viên. Tập trung
xây dựng, sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho sự kết hợp đó,
trước mắt ưu tiên xây dựng phòng học chuyên dùng của các Khoa CTĐ, CTCT, Khoa Chiến
thuật… Xây dựng các phim học cụ phản ánh sát thực tiễn hoạt động của người
chính trị viên đại đội hiện nay.
Thực hiện tốt việc kết hợp trang bị
kiến thức, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và phát triển tư duy sáng tạo cho học
viên ngay trong quá trình đào tạo tại trường là một nội dung rất quan trọng để
nâng cao chất lượng đào tạo của Trường Đại học Chính trị hiện nay. Quá trình
này đòi hỏi phải có sự phối hợp đồng bộ của các chủ thể giáo dục ở Nhà trường.
Vì vậy, cần tạo ra bước chuyển biến, xây dựng quyết tâm cao cả về nhận thức và
trong tổ chức thực hiện vấn đề đó của Nhà trường hiện nay.
[1]
Luật Giáo dục năm 2005, được sửa đổi, bổ sung năm 2009, Nxb CTQG, HN 2009, T36.
[2]
ĐCSVN, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn
quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, HN 2011, T 41
[3]
ĐUQSTU, Nghị quyết về công tác giáo dục
– đào tạo trong tình hình mới, Nxb QĐND, HN 2007, T 13
[4]
Trường SQCT, Quy chế Giáo dục- đào tạo, Bắc Ninh, 2010, T1
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét